Í hverri viku leitum við að skemmtilegasta, elsta eða litríkasta orðinu sem féll í ræðustól Alþingis. Tilvitnanirnar eru orðréttar úr ræðutexta Alþingis.
orðatiltæki
að bera í bakkafullan lækinn
„Frú forseti. Það er nú kannski að bera í bakkafullan lækinn að ætla hér enn einu sinni að ræða kílómetragjaldið.“
Þorgrímur Sigmundsson, Störf þingsins, 20. október 2026. Ræðan á althingi.is
- Merking
- Að bæta einhverju við þar sem nóg er fyrir. Íslensk nútímamálsorðabók skýrir orðasambandið „það er að bera í bakkafullan lækinn að nefna þetta einu sinni enn“ svo: „því er algerlega ofaukið að nefna þetta enn og aftur“. Myndin er af því að bera vatn í læk sem er þegar fullur upp á bakka. Íslensk nútímamálsorðabók, flettan lækur
- Athugasemd
- Fallega gert að biðjast velvirðingar fyrir fram. Lækurinn var líka sannarlega fullur: kílómetragjaldið kom fyrir í þremur ræðum undir liðnum Störf þingsins í vikunni, tveimur þeirra sama dag. Við berum samt eina fötu í viðbót, því orðatiltækið er of gott til að láta það renna hjá.
orðatiltæki
að sitja uppi með svartapéturinn
„Þetta gengur í raun út á að taka einn hlekk úr langri keðju og láta hann sitja uppi með svartapéturinn.“
Árni Helgason, Störf þingsins, 21. október 2026. Ræðan á althingi.is
- Merking
- Svartipétur er spil þar sem leikmenn reyna að losna við stakt spil, oftast spaðagosann. Sá sem situr eftir með það tapar. Að sitja uppi með svartapéturinn er því að verða sá sem situr eftir með vandann. Íslensk nútímamálsorðabók, flettan svartipétur
- Athugasemd
- Spil sem margir lærðu í sumarbústað er hér komið í umræðu um leigusamninga. Það segir sitt um íslensk húsnæðismál að barnaspil lýsi þeim svona vel.
nafnorð, karlkyn
ávæningur
„Síðan þetta með sundlaugina, þá hefur það ekki komið á mitt borð en ég hef heyrt ávæning af því máli og á reyndar fund með forstjóra Heilbrigðisstofnunar Norðurlands á morgun og fæ þá frekari upplýsingar.“
Alma D. Möller heilbrigðisráðherra, Óundirbúinn fyrirspurnatími, heilsuefling eldra fólks, 22. október 2026. Ræðan á althingi.is
- Merking
- Lauslegur orðrómur, brot af samtali. Að heyra ávæning af einhverju er að hafa heyrt eitthvað óljóst um það. Íslensk nútímamálsorðabók, flettan ávæningur
- Athugasemd
- Gamalt og gott orð sem segir heilmikið í einu: ég veit af þessu, en ekki nóg til að svara. Fleiri mættu dusta rykið af því.
Svona völdum við. Við sóttum ræðutexta allra 260 ræðna, andsvara og tilkynninga forseta frá þingfundum 19. til 22. október 2026 úr opnum gögnum Alþingis (enginn þingfundur var 23. október) og leituðum að sjaldgæfum orðum og orðatiltækjum. Merking er sótt í Íslenska nútímamálsorðabók á vegum Árnastofnunar (líka aðgengileg á málið.is). Valið segir ekkert um afstöðu til málanna sem rædd voru; við dáumst bara að orðunum.