Atvinnuleysi minnkar milli mánaða en er mun meira en fyrir ári

Árstíðaleiðrétt atvinnuleysi mældist 5,7% í september samkvæmt vinnumarkaðsrannsókn Hagstofu Íslands sem birt var 21. október. Það er 1,1 prósentustigi minna en í ágúst, þegar það mældist 6,8%. Atvinnulausir á aldrinum 16 til 74 ára voru 15.300 samkvæmt árstíðaleiðréttum tölum og hlutfall starfandi hækkaði um 1,2 prósentustig, í 75,0%.

Samanburður við fyrra ár er óhagstæðari. Óleiðrétt atvinnuleysi var 5,1% í september, eða um 11.900 manns, og hafði aukist um 1,9 prósentustig frá september 2025. Hlutfall starfandi lækkaði um þrjú prósentustig á sama tíma og atvinnuþátttaka um 1,4 prósentustig.

Daginn eftir, 22. október, birti Hagstofan launavísitölu fyrir september. Hún hækkaði um 0,7% frá ágúst og um 5,6% síðastliðna tólf mánuði. Vísitala neysluverðs hafði á tólf mánuðum til september hækkað um 5,9%. Mælt með þessum tveimur vísitölum hafa laun því hækkað heldur minna en verðlag síðastliðið ár.

Tölurnar bætast við önnur merki um kólnun hagkerfisins. Hagstofan áætlaði í lok ágúst að landsframleiðsla hefði dregist saman um 1,1% að raunvirði á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tímabil árið áður, og að helsta skýringin væri aukinn halli á vöruviðskiptum við útlönd.

Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hélt meginvöxtum óbreyttum í 8,00% hinn 7. október og studdu allir nefndarmenn ákvörðunina. Í yfirlýsingu nefndarinnar segir að greinilega sé tekið að hægja á efnahagsumsvifum en að mæld og undirliggjandi verðbólga sé enn of mikil og verðbólguvæntingar of háar. Aukning mældrar verðbólgu hafi fyrst og fremst litast af áhrifum stríðsátaka í Mið-Austurlöndum og hækkun opinberra gjalda, en undirliggjandi verðbólga hafi haldist í liðlega 4%. Nefndin telur flest benda til þess að verðbólga hjaðni tiltölulega hratt á næsta ári en segir óvissu töluverða, ekki síst um framvindu á innlendum vinnumarkaði.

Í septembermælingu Hagstofunnar kemur fram að tímabundin lækkun virðisaukaskatts á bensín og díselolíu rann út 1. september og metur Hagstofan heildaráhrif þess á vísitöluna um 0,32% til hækkunar. Í sömu mælingu kom fram að komugjöld á heilsugæslu á dagvinnutíma hefðu hækkað úr 500 krónum í 1.000, en þau breyttust síðast í janúar 2021.

Næsta vaxtaákvörðun Seðlabankans er 18. nóvember.

Seasonally adjusted unemployment was 5.7% in September, according to Statistics Iceland's labour force survey published on 21 October, down 1.1 percentage points from 6.8% in August. The adjusted number of unemployed people aged 16 to 74 was 15,300, and the employment rate rose 1.2 points to 75.0%.

The year-on-year picture is weaker. Unadjusted unemployment was 5.1% in September, about 11,900 people, up 1.9 points from September 2025. Over the same period the employment rate fell three points and labour force participation 1.4 points.

On 22 October the agency published the September wage index: up 0.7% on the month and 5.6% over twelve months. Consumer prices rose 5.9% in the twelve months to September. Measured by these two indices, wages have risen slightly less than prices over the past year.

The figures add to other signs of a cooling economy. At the end of August Statistics Iceland estimated that GDP contracted 1.1% in real terms in the second quarter compared with a year earlier, mainly because of a wider goods trade deficit.

The Central Bank's Monetary Policy Committee unanimously held its key rate at 8.00% on 7 October. Its statement said economic activity was clearly slowing but that measured and underlying inflation remained too high, as did inflation expectations. The rise in headline inflation mainly reflected the effects of war in the Middle East and higher public charges, while underlying inflation had held at just over 4%. The committee expects inflation to ease fairly quickly next year but described uncertainty as considerable, not least regarding the domestic labour market.

Statistics Iceland's September CPI release notes that a temporary VAT cut on petrol and diesel expired on 1 September, which it estimates added 0.32% to the index in total, and that daytime health-centre visit fees rose from ISK 500 to ISK 1,000, the first change since January 2021.

The Central Bank's next rate decision is due on 18 November.

Wyrównane sezonowo bezrobocie wyniosło we wrześniu 5,7% według badania aktywności ekonomicznej Islandzkiego Urzędu Statystycznego (Hagstofa) opublikowanego 21 października. To o 1,1 punktu procentowego mniej niż w sierpniu, gdy wynosiło 6,8%. Liczba bezrobotnych w wieku 16 do 74 lat wyniosła po wyrównaniu 15 300, a wskaźnik zatrudnienia wzrósł o 1,2 punktu, do 75,0%.

W porównaniu rocznym obraz jest gorszy. Niewyrównane bezrobocie wyniosło we wrześniu 5,1%, czyli około 11 900 osób, i było o 1,9 punktu wyższe niż we wrześniu 2025 roku. W tym samym czasie wskaźnik zatrudnienia spadł o trzy punkty, a aktywność zawodowa o 1,4 punktu.

22 października urząd podał wrześniowy indeks płac: wzrost o 0,7% w ujęciu miesięcznym i o 5,6% w ciągu dwunastu miesięcy. Ceny konsumpcyjne wzrosły w tym okresie o 5,9%. Według tych dwóch wskaźników płace rosły więc w ostatnim roku nieco wolniej niż ceny.

To kolejny sygnał schłodzenia gospodarki. Pod koniec sierpnia urząd szacował, że PKB w drugim kwartale spadł realnie o 1,1% rok do roku, głównie z powodu większego deficytu w handlu towarami.

Komitet Polityki Pieniężnej banku centralnego (Seðlabanki) 7 października jednogłośnie utrzymał główną stopę na poziomie 8,00%. W komunikacie stwierdził, że aktywność gospodarcza wyraźnie zwalnia, ale inflacja, zarówno mierzona, jak i bazowa, oraz oczekiwania inflacyjne są wciąż zbyt wysokie. Wzrost inflacji wynikał głównie z wojny na Bliskim Wschodzie i podwyżek opłat publicznych, a inflacja bazowa utrzymuje się nieco powyżej 4%. Komitet spodziewa się dość szybkiego spadku inflacji w przyszłym roku, ale ocenia niepewność jako znaczną, zwłaszcza co do rynku pracy.

We wrześniowym komunikacie o cenach urząd statystyczny odnotował, że 1 września wygasła czasowa obniżka VAT na benzynę i olej napędowy, co według jego szacunków podniosło indeks łącznie o 0,32%, a opłata za wizytę w przychodni w godzinach dziennych wzrosła z 500 do 1000 koron, po raz pierwszy od stycznia 2021 roku.

Kolejna decyzja w sprawie stóp procentowych zapadnie 18 listopada.