Góðar fréttir úr heiminum: Krabbameinsbóluefni, minni skógareyðing, ný verndarsvæði í hafi og 35 ár án lömunarveiki
Kvennablaðið fjallar um íslensk málefni. Í þessum reglulega lið gerum við eina undantekningu og segjum frá góðum fréttum annars staðar úr heiminum, með sömu kröfum um heimildir.
Sérsniðið mRNA-bóluefni dró úr endurkomu sortuæxla
Í rannsókn á 1.137 sjúklingum með sortuæxli, alvarlegustu tegund húðkrabbameins, dró sérsniðið mRNA-bóluefni úr hættu á að meinið kæmi aftur eða sjúklingur létist um 42%. Allir höfðu farið í aðgerð og fengu ónæmislyfið pembrolizumab, en tveir af hverjum þremur fengu einnig bóluefnið intismeran, sem er búið til út frá æxli hvers og eins. Eftir tvö ár voru 82% án endurkomu í bóluefnishópnum en 70% í samanburðarhópnum. Alvarlegar aukaverkanir voru álíka algengar í báðum hópum. Ekki er enn ljóst hvort meðferðin lengir líf og rannsóknin heldur áfram. Merck og Moderna þróa bóluefnið.
Skógareyðing í heiminum minnkaði um 15% árið 2025
Skógareyðing í heiminum minnkaði um 15% milli áranna 2024 og 2025, samkvæmt Forest Declaration Assessment 2026, óháðu mati hóps rannsóknarstofnana sem birt var í október. Rúmlega sjö milljónir hektara skóga töpuðust árið 2025, en árlegt tap hafði verið yfir átta milljónum hektara frá 2021. Þetta er mesti samdráttur milli ára frá viðmiðunartímabilinu 2018 til 2020. Höfundar segja heiminn þó enn fjarri markmiðinu um að stöðva skógareyðingu fyrir árið 2030 og að eyðingin hafi aukist í hitabeltishluta Afríku.
Fyrstu nýju verndarsvæðin í hafi Kaliforníu í meira en áratug, að tillögu frumbyggja
Fiskveiði- og veiðinefnd Kaliforníu samþykkti 15. október tvö ný verndarsvæði í hafi, við Point Sal og Carpinteria-rif. Þetta eru fyrstu nýju svæðin í verndarneti ríkisins síðan því var komið á árið 2012. Bæði svæðin voru lögð til af ættbálkum Chumash-fólksins og eru þau fyrstu í netinu sem frumbyggjar tilnefna. Nefndin samþykkti einnig að stækka eitt svæði og styrkja vernd á öðru. Ferlinu er ekki lokið: reglusetning og umhverfismat eru eftir og svæðin taka ekki gildi fyrr en eftir um tvö ár.
Ameríka hefur verið laus við villta lömunarveikiveiru í 35 ár
Lönd Ameríku hafa nú verið laus við lömunarveiki af völdum villtrar veiru í 35 ár, segir Heilbrigðisstofnun Ameríkuríkja (PAHO), svæðisskrifstofa WHO. Síðasta tilfellið greindist í Perú 23. ágúst 1991, en árið 1975 voru skráð nærri 6.000 tilfelli í álfunni. Bólusetning barna hefur aukist aftur eftir COVID-19-faraldurinn: 91% barna fengu fyrsta skammt árið 2025, en 86% árið 2024. PAHO varar þó við því að þátttakan sé enn undir 95% markmiðinu og að villta veiran gangi enn í Afganistan og Pakistan.
Kvennablaðið covers Icelandic affairs. In this regular section we make one exception and report good news from elsewhere in the world, with the same sourcing standards.
Personalised mRNA vaccine cut melanoma recurrence in a large trial
In a trial of 1,137 patients with melanoma, the most serious type of skin cancer, a personalised mRNA vaccine cut the risk of recurrence or death by 42%. All had undergone surgery and received the immunotherapy drug pembrolizumab; two in three also received the vaccine, intismeran, which is designed from each patient's own tumour. After two years, 82% of the vaccine group were recurrence-free, against 70% of the comparison group. Serious side effects were similarly common in both groups. It is not yet known whether the treatment extends life, and the trial continues. Merck and Moderna are developing the vaccine.
Global deforestation fell 15% in 2025
Global deforestation fell 15% from 2024 to 2025, according to the Forest Declaration Assessment 2026, an independent review by a group of research organisations published in October. Just over 7 million hectares of forest were lost in 2025, compared with more than 8 million a year since 2021. It is the sharpest year-on-year drop since the 2018 to 2020 baseline. The authors say the world is still far from its goal of halting deforestation by 2030, and that losses rose in tropical Africa.
California approves first new marine protected areas in over a decade, proposed by Indigenous tribes
On 15 October the California Fish and Game Commission approved two new marine protected areas, at Point Sal and Carpinteria Reef. They are the first new areas in the state's network since it was established in 2012. Both were proposed by Chumash tribes, making them the first tribally nominated areas in the network. The commission also approved expanding one existing area and strengthening protection in another. The process is not finished: rulemaking and environmental review remain, and the areas will not take effect for about two years.
The Americas mark 35 years without wild polio
The Americas have now gone 35 years without a case of polio caused by the wild virus, says the Pan American Health Organization (PAHO), WHO's regional office. The last case was found in Peru on 23 August 1991; in 1975 nearly 6,000 cases were recorded in the region. Childhood vaccination has recovered since the COVID-19 pandemic: 91% of children received a first dose in 2025, up from 86% in 2024. PAHO warns, however, that coverage is still below the 95% target and that the wild virus still circulates in Afghanistan and Pakistan.
Kvennablaðið pisze o sprawach Islandii. W tej stałej rubryce robimy jeden wyjątek i przedstawiamy dobre wiadomości z reszty świata, z tymi samymi wymaganiami co do źródeł.
Spersonalizowana szczepionka mRNA zmniejszyła ryzyko nawrotu czerniaka
W badaniu z udziałem 1137 pacjentów z czerniakiem, najgroźniejszym rodzajem raka skóry, spersonalizowana szczepionka mRNA zmniejszyła o 42% ryzyko nawrotu choroby lub zgonu. Wszyscy przeszli operację i otrzymywali lek immunologiczny pembrolizumab, a dwie trzecie z nich dostało też szczepionkę intismeran, projektowaną na podstawie guza każdego pacjenta. Po dwóch latach bez nawrotu było 82% osób w grupie ze szczepionką i 70% w grupie porównawczej. Poważne działania niepożądane występowały w obu grupach podobnie często. Nie wiadomo jeszcze, czy leczenie wydłuża życie; badanie trwa. Szczepionkę rozwijają Merck i Moderna.
Wylesianie na świecie spadło w 2025 roku o 15%
Według Forest Declaration Assessment 2026, niezależnej oceny grupy instytucji badawczych opublikowanej w październiku, wylesianie na świecie zmniejszyło się między 2024 a 2025 rokiem o 15%. W 2025 roku utracono nieco ponad 7 mln hektarów lasów, podczas gdy od 2021 roku straty przekraczały 8 mln hektarów rocznie. To największy spadek rok do roku od okresu bazowego 2018 do 2020. Autorzy podkreślają jednak, że świat wciąż jest daleko od celu zatrzymania wylesiania do 2030 roku, a w tropikalnej Afryce straty wzrosły.
Kalifornia zatwierdza pierwsze od ponad dekady nowe obszary chronione w oceanie, zaproponowane przez rdzennych mieszkańców
15 października Komisja Rybołówstwa i Łowiectwa Kalifornii zatwierdziła dwa nowe morskie obszary chronione, przy Point Sal i rafie Carpinteria. To pierwsze nowe obszary w stanowej sieci od jej utworzenia w 2012 roku. Oba zaproponowały plemiona Czumaszów i są to pierwsze obszary w sieci zgłoszone przez rdzenną ludność. Komisja zgodziła się też powiększyć jeden obszar i wzmocnić ochronę innego. Proces jeszcze się nie zakończył: przed nami przepisy wykonawcze i ocena środowiskowa, a obszary zaczną obowiązywać dopiero za około dwa lata.
Ameryka od 35 lat wolna od dzikiego wirusa polio
Od 35 lat w Ameryce nie odnotowano przypadku polio wywołanego dzikim wirusem, podaje Panamerykańska Organizacja Zdrowia (PAHO), regionalne biuro WHO. Ostatni przypadek wykryto w Peru 23 sierpnia 1991 roku, a w 1975 roku w regionie zarejestrowano blisko 6000 zachorowań. Szczepienia dzieci odbudowują się po pandemii COVID-19: w 2025 roku pierwszą dawkę otrzymało 91% dzieci, wobec 86% w 2024 roku. PAHO ostrzega jednak, że wyszczepialność wciąż jest poniżej celu 95%, a dziki wirus nadal krąży w Afganistanie i Pakistanie.
Heimildir
- 1. Sortuæxli / Melanoma
- Merck og Moderna, 22.10.2026, fréttatilkynning um niðurstöður INTerpath-001 (1.137 sjúklingar, 42% minni áhætta, 82,2% á móti 70,0% eftir tvö ár, aukaverkanir): merck.com
- Nature, 23.10.2026, „Moderna mRNA vaccine almost halves the risk of skin cancer returning“ (óháð umfjöllun og fyrirvarar sérfræðinga): nature.com
- 2. Skógar / Forests
- Forest Declaration Assessment 2026 (október 2026): forestdeclaration.org
- Down To Earth, 16.10.2026, til samanburðar: downtoearth.org.in
- 3. Hafverndarsvæði í Kaliforníu / California marine protected areas
- California Department of Fish and Wildlife, 23.10.2026: wildlife.ca.gov
- Marine Conservation Institute, 20.10.2026: marine-conservation.org
- 4. Lömunarveiki / Polio
- PAHO/WHO, 23.10.2026, „World Polio Day 2026: Americas mark 35 years free of wild poliovirus as vaccination gaps persist“: paho.org
Allar efnislegar leiðréttingar og samþykktar málbætur eru skráðar í Leiðréttingar og málbætur. Svona vinnum við.